Wat doen darmbacteriën voor je gezondheid?

In je darmen leven enorme aantallen bacteriën en andere micro-organismen. Samen vormen ze het darmmicrobioom. Dat microbioom helpt bij de verwerking van voeding en staat in contact met je afweersysteem. Toch weten we nog lang niet alles over wat een ‘perfecte’ darmflora zou zijn.

Wat is het darmmicrobioom?

Het microbioom is de verzameling bacteriën, virussen, schimmels en andere micro-organismen die in en op je lichaam leven. De grootste groep bevindt zich in de dikke darm.

De samenstelling verschilt per persoon en verandert door leeftijd, voeding, omgeving, ziekte en medicijngebruik. Daarom bestaat er niet één samenstelling die voor iedereen ideaal is.

Wat doen darmbacteriën?

Darmbacteriën helpen onder andere bij het afbreken van voedingsbestanddelen die je zelf niet volledig kunt verteren. Bij de fermentatie van vezels ontstaan korteketenvetzuren. Die worden onder meer gebruikt door cellen in de darmwand.

Ook is er voortdurend contact tussen het microbioom en het afweersysteem. Onderzoekers bestuderen daarnaast verbanden met stofwisseling, hersenen en verschillende aandoeningen. Veel van die verbanden zijn interessant, maar een verband bewijst nog niet dat een specifieke bacterie een ziekte veroorzaakt of voorkomt.

Goede en slechte bacteriën?

De verdeling in goede en slechte bacteriën is vaak te simpel. Sommige soorten gedragen zich anders afhankelijk van de rest van het microbioom en de omstandigheden in de darm. Diversiteit en samenwerking zijn belangrijker dan één zogenoemde superbacterie.

Zo krijgt de bacterie Akkermansia veel aandacht. De wetenschap erachter is boeiend, maar een hogere hoeveelheid is niet automatisch voor iedereen beter. Lees onze nuchtere uitleg over Akkermansia.

Wat kun je eten voor je darmbacteriën?

Een gevarieerd, vezelrijk eetpatroon is een goede basis. Denk aan:

• verschillende soorten groente en fruit;
• volkorenbrood, havermout en andere volkoren granen;
• bonen, linzen en kikkererwten;
• noten, pitten en zaden;
• gefermenteerde producten die passen binnen je eetpatroon.

Variatie is belangrijk omdat verschillende bacteriën andere voedingsstoffen gebruiken. Je hoeft niet iedere week een vast aantal plantensoorten af te vinken. Kijk liever hoe je stap voor stap meer verschillende plantaardige producten kunt eten.

Heb je probiotica nodig?

Probiotica zijn levende micro-organismen die in voldoende hoeveelheid een effect kunnen hebben. Dat effect is stam- en productafhankelijk. Je kunt dus niet zeggen dat ieder probioticum hetzelfde doet.

Voor gezonde mensen is dagelijks gebruik meestal niet nodig. Bij sommige klachten of na een specifieke behandeling kan een arts of diëtist een bepaald product adviseren. Lees meer in ons artikel heb je probiotica nodig voor gezonde darmen?

Hoe zit het met gefermenteerde voeding?

Yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi en andere gefermenteerde producten kunnen onderdeel zijn van een gevarieerd voedingspatroon. Niet ieder product bevat bij aankoop nog levende bacteriën. Verhitting en pasteurisatie kunnen die verminderen.

Gefermenteerd betekent bovendien niet automatisch gezond. Sommige producten bevatten veel zout, suiker of alcohol. Bekijk het product dus als geheel. Meer achtergrond vind je in onze review over fermenteren en microben.

Antibiotica en het microbioom

Antibiotica zijn soms noodzakelijk en kunnen levens redden. Ze beïnvloeden naast ziekteverwekkers ook andere bacteriën. Gebruik antibiotica daarom alleen volgens voorschrift en maak een kuur af zoals afgesproken. Ga niet op eigen initiatief supplementen gebruiken om de darmflora te ‘repareren’.

Wanneer zijn darmklachten reden voor onderzoek?

Een opgeblazen gevoel of wisselende ontlasting komt vaak voor en betekent niet direct dat je microbioom uit balans is. Neem contact op met de huisarts bij bloed in de ontlasting, onbedoeld afvallen, aanhoudende koorts, ernstige pijn of klachten die niet verbeteren.

Voor veel mensen begint goed zorgen voor de darmen heel gewoon: voldoende vezels, genoeg drinken, regelmatig bewegen en niet onnodig veel producten schrappen. Bekijk ook onze praktische tips voor een rustige spijsvertering.