Akkermansia: wat doet deze darmbacterie en wat zegt de wetenschap?

Akkermansia is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de meest besproken bacteriën binnen het onderzoek naar het darmmicrobioom. Waar deze darmbacterie aanvankelijk vooral de aandacht trok vanwege haar rol in de slijmlaag van de darm, onderzoeken wetenschappers inmiddels ook de mogelijke relatie met de stofwisseling, gewichtsbeheersing en de algehele darmgezondheid.

Wat is Akkermansia?

Akkermansia is een bacterie die van nature voorkomt in de menselijke darm. De bekendste soort is Akkermansia muciniphila, een bacterie die vooral leeft in de slijmlaag van de darmwand. Deze slijmlaag vormt een belangrijke beschermende barrière tussen de darmwand en de inhoud van de darm.

In tegenstelling tot veel andere darmbacteriën voedt Akkermansia muciniphila zich met mucine, Mucine, een belangrijk bestanddeel van het darmslijm. Hoewel dat misschien vreemd klinkt, stimuleert dit proces juist de voortdurende vernieuwing van de slijmlaag. Hierdoor blijft de beschermende laag in goede conditie, wat belangrijk is voor een gezonde darmfunctie.

Je ziet hierboven een microscopische, sterk vergrote weergave van de darmwand. Onderaan liggen roze darmcellen naast elkaar. Daarboven zie je een doorschijnende, slijmerige laag die de darmwand beschermt.

In die slijmlaag zie je veel kleine, paars-blauwe staafvormige bacteriën. Die laten de Akkermansia muciniphila zien. In deze AI-illustratie is de achtergrond bewust wat onscherp gehouden, zodat de bacteriën en de slijmlaag goed uitgelicht worden.

Onderzoeken naar Akkermansia

De bacterie werd in 2004 voor het eerst beschreven door onderzoekers van de Wageningen Universiteit en is vernoemd naar de Nederlandse microbioloog professor Antoon Akkermans. Sindsdien is Akkermansia muciniphila uitgegroeid tot een van de meest onderzochte darmbacteriën ter wereld. Wetenschappers bestuderen onder meer de rol die deze bacterie kan spelen bij de darmgezondheid en de wisselwerking tussen het darmmicrobioom en de algehele gezondheid.

Bij de meeste gezonde volwassenen is Akkermansia muciniphila van nature aanwezig. De hoeveelheid kan echter sterk verschillen per persoon en wordt beïnvloed door factoren zoals voeding, leeftijd, leefstijl, medicijngebruik en de samenstelling van het totale darmmicrobioom.

Door de groeiende wetenschappelijke belangstelling is Akkermansia tegenwoordig een veelbesproken onderwerp binnen onderzoek naar het darmmicrobioom. Hoewel er veelbelovende onderzoeksresultaten zijn, wordt nog volop onderzocht welke rol deze bacterie precies speelt en hoe de aanwezigheid in de darmflora het beste kan worden ondersteund.

Onderzoeken akkermansia en gewichtsbeheersing

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat mensen met overgewicht of obesitas gemiddeld vaak lagere aantallen van deze bacterie in hun darmmicrobioom hebben dan mensen met een gezond gewicht. Dit heeft geleid tot veel wetenschappelijk onderzoek naar de mogelijke rol van Akkermansia bij gewichtsbeheersing.

Een van de eerste klinische onderzoeken bij mensen verscheen in 2019. In deze kleinschalige, gerandomiseerde studie kregen deelnemers met overgewicht gedurende drie maanden dagelijks een supplement met gepasteuriseerde Akkermansia muciniphila of een placebo. De onderzoekers zagen verbeteringen in verschillende stofwisselingsparameters, zoals de insulinegevoeligheid en het cholesterolgehalte. Daarnaast werd een bescheiden afname van het lichaamsgewicht en de vetmassa waargenomen. De studie was echter niet groot genoeg om definitieve conclusies te trekken over het effect op gewichtsverlies.

Recente onderzoeken bouwen hierop voort. In een gerandomiseerde studie uit 2026 volgden deelnemers eerst een caloriebeperkt dieet om gewicht te verliezen. Na het dieet en het afvallen, kregen zij gedurende zes maanden dagelijks gepasteuriseerde Akkermansia muciniphila of een placebo. De groep die Akkermansia gebruikte kwam na het afslanken gemiddeld minder gewicht aan dan de placebogroep. De onderzoekers concluderen dat Akkermansia mogelijk vooral een rol kan spelen bij het behouden van gewichtsverlies, al benadrukken zij dat grotere en langdurigere onderzoeken nodig zijn om deze resultaten te bevestigen.

Akkermansia supplementen

De groeiende wetenschappelijke belangstelling voor Akkermansia muciniphila heeft geleid tot de ontwikkeling van verschillende supplementen. Tegenwoordig zijn er zowel pure Akkermansia supplementen verkrijgbaar als formules waarin Akkermansia wordt gecombineerd met andere ingrediënten die zijn geselecteerd voor een specifiek doel, zoals gewichtscontrole of darmcomfort.

Gepasteuriseerde Akkermansia muciniphila is in de Europese Unie toegelaten als zogenoemd novel food. Dat betekent dat het als relatief nieuw voedingsingrediënt eerst op veiligheid is beoordeeld voordat het in supplementen mocht worden gebruikt. Sinds de wijziging van 2026 geldt voor volwassenen een maximum van 34 miljard cellen per dag. Voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven is gebruik niet toegestaan.

Pure Akkermansia supplementen bevat uitsluitend gepasteuriseerde Akkermansia muciniphila. Daarnaast zijn er uitgebreide formules verkrijgbaar waarin Akkermansia wordt gecombineerd met bijvoorbeeld plantenextracten, vitaminen of mineralen. Deze aanvullende ingrediënten zijn afgestemd op een bepaalde toepassing, terwijl Akkermansia de basis van het supplement vormt.

Een belangrijk kenmerk van deze supplementen is dat ze soms tot wel 30 miljard gepasteuriseerde Akkermansia muciniphila bacteriën per dagdosering bevatten.

Waarom wordt vaak een gebruiksduur van 90 dagen geadviseerd?

Wanneer je je verdiept in onderzoeken naar Akkermansia muciniphila, valt op dat veel klinische studies een gebruiksduur van ongeveer drie maanden hanteren. Zo kregen deelnemers in de eerste humane studie uit 2019 dagelijks gedurende 90 dagen een supplement met gepasteuriseerde Akkermansia muciniphila. Ook latere onderzoeken maakten gebruik van een vergelijkbare of langere interventieduur voordat de resultaten werden geëvalueerd.

Bij onderzoek naar supplementen worden effecten vaak pas na meerdere weken of maanden beoordeeld. Dat geldt ook voor studies met gepasteuriseerde Akkermansia. Het lichaam kan tijd nodig hebben voordat mogelijke effecten meetbaar worden. Daarom wordt in onderzoek vaak gekozen voor een langere gebruiksperiode, al is nog niet vastgesteld wat voor Akkermansia de optimale gebruiksduur is.

Hoewel de eerste onderzoeksresultaten veelbelovend zijn, is de optimale gebruiksduur van Akkermansia nog niet definitief vastgesteld. Er lopen nog verschillende wetenschappelijke studies die onderzoeken hoe lang suppletie idealiter zou moeten duren en welke mensen er mogelijk het meeste baat bij hebben.

Gebruikte bronnen:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42120725/
https://www.theakkermansiacompany.com/pages/the-science
https://www.microbiologyresearch.org/content/journal/ijsem/10.1099/ijs.0.02873-0