Waarom lukt het de ene persoon relatief makkelijk om gezonder te eten en kost het een ander veel meer moeite? We denken bij afvallen al snel aan discipline, motivatie en doorzettingsvermogen. Nieuw onderzoek van de Radboud Universiteit laat zien dat er bij mensen met overgewicht ook iets anders kan meespelen: lichte ontstekingen in het lichaam.
Die ontstekingen kunnen ervoor zorgen dat je minder bereid bent om moeite te doen voor eten. En juist daar kan een probleem ontstaan. Een snelle hap halen of iets kant-en-klaars pakken kost nu eenmaal vaak minder moeite dan boodschappen doen en zelf een gezonde maaltijd bereiden.
Het onderzoek laat daarmee zien dat moeite hebben met gezondere voedselkeuzes niet simpelweg een kwestie van wilskracht hoeft te zijn.
Lichte ontstekingen bij overgewicht
Bij ongeveer de helft van de mensen met ernstig overgewicht is volgens de Radboud Universiteit sprake van een lichte, chronische ontsteking in het lichaam. Dit wordt ook wel laaggradige ontsteking genoemd.
Volgens neurowetenschapper Judith Scholing kunnen dergelijke ontstekingen onder andere ontstaan vanuit het vetweefsel rond de buik. Ook bepaalde voeding die rijk is aan snelle suikers en verzadigde vetten kan hierbij een rol spelen.
Scholing en haar collega’s wilden weten of deze ontstekingen ook invloed hebben op de keuzes die mensen rondom eten maken.
Hoeveel moeite wil je doen voor eten?
Voor het onderzoek kregen vrouwen met overgewicht verschillende voedselkeuzes voorgelegd terwijl hun hersenactiviteit met een MRI-scan werd gemeten.
Ze zagen bijvoorbeeld een afbeelding van een komkommer of van M&M’s. Daarbij kregen ze te zien hoeveel lichamelijke inspanning nodig was om het betreffende eten te krijgen. Na de scan moesten ze daarvoor daadwerkelijk met een bepaalde kracht in een soort knijpbal knijpen. Zo konden de onderzoekers meten hoeveel moeite iemand bereid was te doen voor een voedselbeloning.
In de uiteindelijke wetenschappelijke analyse werden gegevens gebruikt van 131 vrouwen met een BMI boven de 27.
→ Lees ook: Eiwitten en afvallen
Ontstekingen maakten inspanning minder aantrekkelijk
De onderzoekers zagen een duidelijk verschil. Hoe sterker de ontstekingsactiviteit in het lichaam was, hoe minder vaak deelnemers kozen voor voedsel waarvoor ze veel moeite moesten doen.
Opvallend is dat dit gold voor zowel gezond als ongezond eten. Het onderzoek laat dus niet zien dat een ontsteking ervoor zorgt dat je M&M’s lekkerder vindt dan komkommer.
Het gaat om iets anders: de bereidheid om moeite te doen neemt af.
Dat kan in het dagelijks leven wel gevolgen hebben voor wat je uiteindelijk eet. Ongezond en sterk bewerkt eten is vaak makkelijk verkrijgbaar. Een afhaalmaaltijd bestellen of een snack pakken vraagt meestal minder inspanning dan zelf boodschappen doen, groenten snijden en koken.
Onderzoekers testten ook een ontstekingsremmer
Om beter te kunnen bepalen of de ontsteking daadwerkelijk de oorzaak was van dit verschil, deden de onderzoekers ook een gerandomiseerd vervolgonderzoek.
Daarin werden 49 vrouwen met obesitas en verhoogde ontstekingswaarden gedurende twaalf weken behandeld met óf een placebo óf de ontstekingsremmer colchicine. De gebruikte dosering colchicine was 0,5 milligram per dag.
Bij de vrouwen die colchicine kregen, daalde de gemeten ontstekingsactiviteit. Zij kozen vervolgens vaker voor voedselopties waarvoor meer inspanning nodig was dan de vrouwen die een placebo hadden gekregen.
Volgens de onderzoekers ondersteunt dit het idee dat er een oorzakelijk verband bestaat: de ontstekingsactiviteit zelf lijkt invloed te hebben op hoeveel moeite iemand bereid is te doen voor eten.
Colchicine is geen nieuw afslankmiddel
Dat betekent nadrukkelijk niet dat colchicine nu een middel is om af te vallen.
Het onderzoek keek namelijk naar ontstekingswaarden en naar de bereidheid om moeite te doen voor voedsel. Er is in deze studie niet onderzocht of mensen door colchicine daadwerkelijk meer gewicht verliezen.
De onderzoekers zeggen bovendien dat er veel meer onderzoek nodig is voordat ontstekingsremmende medicatie eventueel onderdeel zou kunnen worden van een behandeling bij mensen met obesitas en laaggradige ontstekingen. Zelf experimenteren met ontstekingsremmers wordt nadrukkelijk afgeraden.
Afvallen draait dus niet alleen om wilskracht
Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap uit dit onderzoek. We zijn gewend om overgewicht en afvallen vooral te bekijken vanuit gedrag: minder eten, gezonder kiezen en meer bewegen. Maar gedrag ontstaat niet los van wat er in het lichaam gebeurt.
Bij mensen met obesitas en laaggradige ontstekingen kunnen biologische processen het moeilijker maken om steeds opnieuw te kiezen voor iets dat meer inspanning vraagt. Daardoor kan een vervelende cirkel ontstaan: overgewicht kan samengaan met meer ontstekingsactiviteit, terwijl die ontstekingsactiviteit het op haar beurt moeilijker kan maken om keuzes te maken die meer moeite kosten.
Dat maakt afvallen niet onmogelijk, maar het laat wel zien waarom het te simpel is om te zeggen dat iemand alleen maar wat meer discipline nodig heeft.
→ Leestip: Afvallen als je snel moe bent
Goed om te weten
Het onderzoek werd alleen onder vrouwen uitgevoerd. Bovendien onderzochten de wetenschappers vooral de bereidheid om moeite te doen voor voedsel en niet het daadwerkelijke gewichtsverlies op langere termijn. De resultaten kunnen daarom niet zomaar naar iedereen met overgewicht worden vertaald.
Het onderzoek van Judith M. Scholing en collega’s is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Brain, Behavior, and Immunity onder de titel Low-grade inflammation in obesity causes low-effort food choice. Het onderzoek werd uitgevoerd door wetenschappers van onder andere het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour van de Radboud Universiteit en het Radboudumc.
Misschien vind je dit ook interessant:
Jenny
Laat een reactie achter