Een conversiestoornis wordt tegenwoordig meestal aangeduid als een functionele neurologische stoornis, afgekort als FNS of in het Engels FND: Functional Neurological Disorder. Het gaat om echte neurologische klachten, zoals krachtsverlies, verlamming, tremoren, loopproblemen of aanvallen, waarbij de werking van het zenuwstelsel verstoord is.
Vroeger werd een conversiestoornis vaak vooral gezien als lichamelijke klachten die voortkwamen uit psychische stress of trauma. Inmiddels kijkt men daar veel genuanceerder naar. Psychische factoren kunnen zeker een rol spelen, maar zijn lang niet altijd de oorzaak. Bij FND lijkt vooral de communicatie tussen hersenen, lichaam en zenuwstelsel verstoord te raken. De klachten zijn echt en kunnen grote impact hebben op het dagelijks leven.
Belangrijk om te weten: FND is niet simpelweg een diagnose “omdat er niets gevonden wordt”. Artsen kunnen de diagnose stellen op basis van positieve neurologische kenmerken. Dat zijn herkenbare patronen bij neurologisch onderzoek, zoals wisselende kracht, bepaalde bewegingspatronen of kenmerken van niet-epileptische aanvallen.
Wat is een conversiestoornis of functionele neurologische stoornis?
Bij een functionele neurologische stoornis werken bepaalde functies van het zenuwstelsel tijdelijk of langdurig niet goed, zonder dat er sprake hoeft te zijn van blijvende schade aan zenuwen, spieren of hersenweefsel. Je kunt het vergelijken met een probleem in de aansturing of software van het zenuwstelsel, terwijl de hardware op scans of standaardonderzoeken soms normaal lijkt.
Dat betekent niet dat de klachten verzonnen zijn. Mensen met FND ervaren hun symptomen echt. De klachten kunnen plotseling ontstaan, wisselen in ernst en soms ook sterk verergeren door vermoeidheid, stress, ziekte, overprikkeling of lichamelijke belasting.
Symptomen van FND of conversiestoornis
FND kan zich op veel verschillende manieren uiten. De klachten verschillen per persoon en kunnen motorisch, sensorisch, cognitief of aanval-achtig zijn.
Motorische symptomen
- Krachtsverlies in een arm of been
- Verlamming of het gevoel een lichaamsdeel niet goed te kunnen aansturen
- Trillen of tremoren
- Onwillekeurige bewegingen of spierspasmen
- Loopstoornissen, zoals slepen met een been, wankel lopen of plots niet meer kunnen lopen
- Coördinatieproblemen of evenwichtsproblemen
- Dystonie, waarbij spieren ongewild aanspannen
Sensorische symptomen
- Gevoelloosheid of tintelingen
- Veranderd gevoel in armen, benen of gezicht
- Overgevoeligheid voor prikkels, geluid of aanraking
- Problemen met zien, zoals wazig zien of tijdelijk verlies van zicht
- Gehoorveranderingen of overgevoeligheid voor geluid
Aanvallen en bewustzijnsklachten
- Functionele of dissociatieve aanvallen
- Niet-epileptische aanvallen
- Black-outs of periodes van verminderd bewustzijn
- Flauwvallen of aanvallen die lijken op epilepsie, maar waarbij geen epileptische activiteit wordt gevonden
Andere klachten die kunnen voorkomen
- Slikproblemen
- Spraakproblemen of stemverlies
- Ernstige vermoeidheid
- Concentratieproblemen of brain fog
- Pijnklachten
- Duizeligheid
- Problemen met blaas of darmen
- Angst, somberheid of emotionele ontregeling als bijkomende klacht
Deze klachten kunnen ook bij andere aandoeningen voorkomen. Daarom is het belangrijk dat neurologische klachten altijd goed worden beoordeeld door een arts of specialist.
Nieuwe inzichten over FND in 2026
1. FND wordt steeds meer gezien als een netwerkstoornis van het zenuwstelsel
Onderzoek laat zien dat bij FND verschillende hersennetwerken betrokken kunnen zijn, zoals netwerken voor beweging, aandacht, emotieverwerking, lichaamswaarneming en controle over bewegingen. Het probleem zit dus niet simpelweg “tussen de oren”, maar in de manier waarop hersenen en lichaam met elkaar samenwerken.
Dit verklaart ook waarom klachten zo echt kunnen voelen en waarom iemand bijvoorbeeld een arm of been niet goed kan aansturen, ook al is er geen klassieke verlamming door zenuwschade zichtbaar.
2. De diagnose wordt niet meer alleen gesteld door uitsluiting
Een belangrijk nieuw inzicht is dat FND niet alleen wordt vastgesteld omdat andere aandoeningen niet worden gevonden. Een neuroloog kijkt juist naar positieve kenmerken die passen bij FND. Voorbeelden zijn bepaalde patronen bij krachtsverlies, tremoren of functionele aanvallen.
Dat is belangrijk, omdat patiënten zich hierdoor serieuzer genomen kunnen voelen. Het maakt ook duidelijker dat FND een herkenbare neurologische aandoening is, en geen “restdiagnose”.
3. Stress kan een rol spelen, maar is niet altijd de oorzaak
Stress, trauma, angst, depressie of langdurige overbelasting kunnen bij sommige mensen bijdragen aan het ontstaan of verergeren van FND. Maar dat geldt niet voor iedereen. Sommige mensen ontwikkelen FND na een infectie, operatie, ongeluk, migraineaanval, pijnperiode of andere lichamelijke trigger.
Daarom is het te simpel om te zeggen dat een conversiestoornis altijd door psychische stress ontstaat. Vaak gaat het om een combinatie van factoren: lichamelijke gevoeligheid, overbelasting van het zenuwstelsel, eerdere ervaringen, stressregulatie, aandacht, vermoeidheid en hoe het lichaam signalen verwerkt.
4. FND en Long COVID
Na COVID-19 kunnen mensen langdurige neurologische klachten houden, zoals brain fog, vermoeidheid, duizeligheid, pijn, slaapproblemen en overprikkeling. Bij een deel van de mensen kunnen functionele neurologische symptomen ontstaan of zichtbaar worden na een infectie.
Toch is het belangrijk om Long COVID niet zomaar gelijk te stellen aan FND. Long COVID is een brede aandoening waarbij verschillende biologische mechanismen worden onderzocht, zoals ontstekingsprocessen, immuunreacties, problemen met doorbloeding, autonome ontregeling en verstoring van hersenfuncties. Sommige klachten kunnen overlappen met FND, maar dat betekent niet dat alle Long COVID-klachten functioneel zijn.
5. Ontsteking, immuunsysteem en genexpressie: interessant, maar nog niet bewezen als oorzaak
Er wordt onderzoek gedaan naar de rol van ontstekingsprocessen, het immuunsysteem, hormonen, het autonome zenuwstelsel en genexpressie bij FND. Dit zijn interessante ontwikkelingen, maar het is nog te vroeg om te zeggen dat laaggradige ontsteking dé oorzaak is van een conversiestoornis.
Een voorzichtige conclusie is beter: bij sommige patiënten kunnen lichamelijke processen zoals infectie, ontsteking, stresssystemen of autonome ontregeling mogelijk bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van klachten. Meer onderzoek is nodig.
→ Misschien vind je dit ook interessant om te lezen: Wat is dunnevezelneuropathie?
Behandeling van FND of conversiestoornis
Er is niet één standaardbehandeling die voor iedereen werkt. De behandeling hangt af van de klachten, de ernst, de duur van de symptomen en eventuele bijkomende problemen zoals pijn, vermoeidheid, angst, depressie of trauma.
Vaak bestaat de behandeling uit een combinatie van:
- Goede uitleg over de diagnose, zodat iemand begrijpt wat FND is en wat het niet is.
- Gespecialiseerde fysiotherapie, vooral bij loopproblemen, zwakte, tremoren of bewegingsklachten.
- Ergotherapie, om dagelijkse activiteiten beter op te bouwen en energie slimmer te verdelen.
- Psychologische behandeling, zoals cognitieve gedragstherapie, traumabehandeling of begeleiding bij stressregulatie, als dit passend is.
- Multidisciplinaire revalidatie, vooral bij ernstige of langdurige klachten.
- Behandeling van bijkomende klachten, zoals slaapklachten, pijn, angst, depressie, migraine of autonome klachten.
Medicatie geneest FND meestal niet rechtstreeks. Wel kan medicatie soms zinvol zijn bij bijkomende klachten, zoals pijn, slaapproblemen, migraine, angst of depressie. Dit moet altijd met een arts worden besproken.
Kan mindfulness helpen bij FND?
Mindfulness, ademhalingsoefeningen, ontspanning en lichaamsgerichte technieken kunnen voor sommige mensen ondersteunend zijn. Ze kunnen helpen om stress, overprikkeling en spanning in het lichaam beter te herkennen.
Maar mindfulness is geen bewezen op zichzelf staande behandeling voor FND. Het kan een aanvulling zijn, naast goede medische uitleg, fysiotherapie, psychologische begeleiding of revalidatie.
Conversiestoornis en hooggevoeligheid
Sommige mensen met FND herkennen zich in hooggevoeligheid of overprikkeling. Ze merken bijvoorbeeld dat geluid, licht, emoties, drukte of stress hun klachten kunnen verergeren.
Toch is er op dit moment onvoldoende bewijs om te zeggen dat hooggevoeligheid een directe oorzaak is van FND. Het is beter om te spreken van prikkelgevoeligheid of overbelasting van het zenuwstelsel, wanneer iemand dat zelf ervaart.
Hooggevoeligheid kan dus een persoonlijke herkenning zijn, maar het is geen officiële verklaring of diagnose voor een conversiestoornis.
Voeding en FND
Er bestaat geen specifiek dieet waarvan bewezen is dat het FND geneest. Wel kan gezonde voeding bijdragen aan een betere algemene gezondheid, stabielere energie, betere slaap en herstelvermogen.
Een evenwichtig voedingspatroon met voldoende groenten, fruit, eiwitten, vezels, gezonde vetten en voldoende vocht kan ondersteunend zijn. Sommige mensen merken dat ze gevoeliger reageren op cafeïne, alcohol, veel suiker of sterk bewerkte voeding. Dat verschilt per persoon.
Voeding kan dus ondersteunend zijn, maar vervangt geen medische behandeling of begeleiding.
Wanneer moet je naar de huisarts of specialist?
Neem altijd contact op met een arts bij nieuwe of verergerende neurologische klachten, zoals:
- plotseling krachtsverlies
- verlamming
- aanvallen of black-outs
- spraakproblemen
- problemen met zien
- ernstige duizeligheid
- verlies van gevoel
- nieuwe problemen met lopen of coördinatie
Bij acute klachten die kunnen passen bij een beroerte, epileptische aanval of andere spoedsituatie: bel direct 112 of neem contact op met de huisartsenpost.
Samenvatting
Een conversiestoornis of functionele neurologische stoornis is een echte neurologische aandoening waarbij de werking van het zenuwstelsel verstoord is. De klachten zijn niet ingebeeld en kunnen zeer invaliderend zijn.
De nieuwste inzichten laten zien dat FND niet simpelweg verklaard kan worden door stress of trauma. Vaak spelen meerdere factoren mee, zoals hersennetwerken, lichaamswaarneming, aandacht, eerdere lichamelijke triggers, stresssystemen, vermoeidheid en soms infecties of andere gezondheidsgebeurtenissen.
De behandeling vraagt meestal om een persoonlijke en multidisciplinaire aanpak, met goede uitleg, gespecialiseerde fysiotherapie, psychologische begeleiding wanneer passend, en aandacht voor bijkomende klachten.
Een persoonlijk advies van mij is, kijk ook waarin je zelf de regie of verantwoordelijkheid kan pakken over hoe je je voelt. Dus zorg voor goede voeding, voldoende slaap en probeer toch wat te bewegen. Wat je precies kan doen, zal persoonlijk zijn. Hierboven staan al enkele adviezen. Het helpt niet om af te wachten en alleen de oplossing te zien in externe hulp. Het is een combi van professionele hulp én zelf dingen doen die helpen om je beter te voelen.
Meer informatie en bronnen
- Stichting FNS
- Neurosymptoms.org – informatie over FND
- NICE – Functional neurological disorders in adults
- Current Concepts in Diagnosis and Treatment of Functional Neurological Disorders
- A practical review of Functional Neurological Disorder
- Functional neurological disorder in people with Long COVID
- Treatment of Functional Neurological Disorder: umbrella review, 2025
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Heb je neurologische klachten zoals verlamming, aanvallen, plotseling krachtsverlies, spraakproblemen, gevoelsverlies of problemen met zien? Neem dan altijd contact op met je huisarts of specialist. Bij acute of plotselinge klachten bel je direct de huisartsenpost of 112.
Misschien vind je dit ook interessant:
Jenny
Laatste berichten van Jenny (toon alles)
- Zijn abrikozen gezond? Dit doen abrikozen voor je lichaam - 31 mei 2026
- Ontstekingsremmende voeding: 25 voedingsmiddelen die helpen - 29 mei 2026
- Benauwd, maar de arts vindt niets: dit kan er spelen - 28 mei 2026
Laat een reactie achter