Obesitas betekent meer dan een paar kilo te zwaar zijn. Het is een chronische aandoening waarbij een teveel aan lichaamsvet de gezondheid kan beïnvloeden. Gewicht is daarbij zichtbaar, maar de oorzaken en gevolgen zijn vaak een stuk ingewikkelder.
Wanneer is er sprake van obesitas?
Bij volwassenen wordt vaak de Body Mass Index gebruikt. Je berekent de BMI door het gewicht in kilo’s te delen door het kwadraat van de lengte in meters.
De gebruikelijke indeling is:
- BMI 18,5 tot 25: gezond gewicht;
- BMI 25 tot 30: overgewicht;
- BMI 30 of hoger: obesitas;
- BMI 40 of hoger: ernstige obesitas.
Voor kinderen en sommige bevolkingsgroepen gelden andere aandachtspunten. Ook bij ouderen of zeer gespierde mensen kan BMI een vertekend beeld geven.
BMI vertelt niet het hele verhaal
BMI maakt geen verschil tussen vetmassa en spiermassa en zegt niet waar vet zich bevindt. Daarom wordt vaak ook de buikomvang gemeten. Veel vet rond de buik hangt sterker samen met risico’s op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.
Bij vrouwen neemt het gezondheidsrisico toe vanaf een middelomtrek van ongeveer 80 centimeter en duidelijker vanaf 88 centimeter. Bij mannen liggen die grenzen rond 94 en 102 centimeter. Deze waarden zijn richtinggevend en kunnen per achtergrond verschillen.
Een arts kijkt daarnaast naar bloeddruk, bloedsuiker, cholesterol, slaap, conditie, medicatie en hoe iemand zich lichamelijk en mentaal voelt.
Hoe ontstaat obesitas?
Obesitas ontstaat zelden door één oorzaak. Eetgewoontes en beweging spelen mee, maar ook aanleg, hormonen, slaap, stress, medicijnen, psychische gezondheid, inkomen en de omgeving waarin iemand leeft.
In een omgeving waar energierijk eten overal beschikbaar is en veel mensen zittend werken, is het lastig om gewicht uitsluitend als een kwestie van wilskracht te zien. Schaamte helpt dan ook niet. Een goede aanpak kijkt naar de factoren die bij de persoon zelf een rol spelen.
Welke gezondheidsrisico’s zijn er?
Obesitas kan de kans vergroten op onder andere diabetes type 2, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, slaapapneu, gewrichtsklachten en leververvetting. Niet iedereen met obesitas heeft dezelfde risico’s. Toch is het verstandig om gezondheid regelmatig te laten controleren.
De cijfers van de Leefstijlmonitor van het RIVM laten zien dat overgewicht en obesitas veel voorkomen in Nederland. Daarmee is het niet alleen een individueel probleem, maar ook een maatschappelijk gezondheidsvraagstuk.
Wat kun je zelf doen?
Een eerste doel hoeft niet direct een ‘ideaal gewicht’ te zijn. Ook een bescheiden gewichtsverlies kan gezondheidswaarden verbeteren. Richt je vooral op gewoontes die vol te houden zijn:
- vaste, volwaardige maaltijden;
- veel groente, volkorenproducten en peulvruchten;
- minder suikerhoudende dranken en alcohol;
- dagelijks bewegen en minder lang achter elkaar zitten;
- twee keer per week spierversterkende oefeningen;
- aandacht voor slaap en stress.
Een streng crashdieet kan snel resultaat geven, maar is meestal moeilijk vol te houden. In ons artikel over gezond afvallen zonder streng dieet vind je een rustigere aanpak.
Welke professionele hulp is mogelijk?
De huisarts of praktijkondersteuner kan samen met je kijken naar oorzaken, gezondheidsrisico’s en een passende behandeling. Een diëtist, fysiotherapeut of psycholoog kan daarbij aansluiten.
Voor sommige mensen is een gecombineerde leefstijlinterventie, de GLI, geschikt. Als leefstijlbegeleiding onvoldoende effect heeft en iemand aan medische voorwaarden voldoet, kunnen medicijnen tegen obesitas of een maagoperatie worden besproken. Medicijnen zijn geen losse snelle oplossing en horen bij medische begeleiding. Lees meer over gezonder leven met of zonder afslankmedicatie.
Gezondheid is breder dan de weegschaal
Gewicht is één meetpunt. Bloeddruk, bloedsuiker, conditie, spierkracht, slaap en kwaliteit van leven zijn minstens zo belangrijk. Een behandeling die alleen op kilo’s is gericht, mist daardoor vaak een deel van het verhaal.
Vraag hulp als je gewicht je gezondheid of dagelijks leven belemmert. Dat is geen teken dat je hebt gefaald, maar een logische stap bij een complexe chronische aandoening.
Misschien vind je dit ook interessant:
Laatste berichten van Evi, dietist Deurne (toon alles)
- Wanneer spreek je van obesitas? BMI, buikomvang en behandeling - 1 maart 2026
- Waarom is vis eten gezond? - 6 oktober 2019
- 27x Barbecue tips van een diëtiste - 1 augustus 2019
Laat een reactie achter