Hoeveel stappen heb je vandaag gezet? Hoe was je slaapscore? Is je hartslag normaal en vindt je smartwatch dat je voldoende bent hersteld? Voor miljoenen Nederlanders is het bekijken van dit soort gegevens onderdeel geworden van de dag. Maar wat als al dat meten je niet gezonder maakt, maar juist onrustiger?
Dat is de vraag die televisieprogramma Radar op maandag 5 oktober 2026 stelt. Volgens Radar gebruiken ongeveer 6 miljoen Nederlanders een smartwatch of fitnesstracker. In de uitzending wordt gekeken naar de keerzijde van voortdurend je gezondheid meten en naar de manier waarop techbedrijven tot al die cijfers en scores komen.
Ook het AD besteedt vandaag aandacht aan het onderwerp. In het artikel vertelt de 27-jarige Bram Meulensteen dat hij zijn smartring uiteindelijk afdeed. Wat begon als een manier om meer inzicht in zijn gezondheid te krijgen, leverde hem vooral meer stress op.
Toch zou het te gemakkelijk zijn om daaruit te concluderen dat smartwatches en andere healthtrackers slecht voor ons zijn. Voor de één kunnen ze onrust en controledrang versterken, terwijl ze een ander juist waardevolle informatie geven. Veel hangt af van wat je meet, hoe betrouwbaar die meting is en vooral: wat je vervolgens met dat cijfer doet.
Een meting kan kloppen en toch niet goed voor je zijn
Een gewone personenweegschaal is eigenlijk een mooi vergelijkbaar voorbeeld. Die kan je gewicht prima meten. Toch kan iedere ochtend op de weegschaal staan voor sommige mensen een ongezonde fixatie op gewicht veroorzaken. Een tegenvallend getal kan bepalen hoe iemand die dag over zichzelf denkt of zelfs wat hij of zij wel of niet durft te eten.
Dat betekent niet dat wegen per definitie verkeerd is. Voor iemand die rustig naar een ontwikkeling over een langere periode kijkt, kan precies dezelfde weegschaal een praktisch hulpmiddel zijn.
Wetenschappelijk onderzoek laat die nuance ook zien. In een grote analyse uit 2024 werd bij volwassenen in het algemeen geen duidelijk verband gevonden tussen het bijhouden van gewicht en eetstoornissymptomen. De onderzoekers benadrukken wel dat persoonlijke factoren waarschijnlijk bepalen bij wie zo’n vorm van zelfmonitoring problematisch kan worden.
Hetzelfde geldt voor een smartwatch. Het apparaat kan iets redelijk nauwkeurig meten, terwijl de manier waarop jij met die informatie omgaat uiteindelijk bepaalt of het je helpt.
Wat meet een smartwatch eigenlijk?
Smartwatches, slimme ringen en fitnesstrackers kunnen inmiddels indrukwekkend veel gegevens verzamelen. Denk aan stappen, hartslag, slaapduur, zuurstofsaturatie en in sommige gevallen een ECG. Daarnaast verschijnen er steeds meer scores voor bijvoorbeeld stress, herstel, energie en slaapkwaliteit.
Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen een meting en een berekening.
Een optische sensor kan bijvoorbeeld je hartslag registreren. Maar een score die aangeeft dat je lichaam slecht hersteld is of dat je stressniveau hoog is, wordt door software samengesteld uit verschillende gegevens. Fabrikanten gebruiken daarvoor hun eigen algoritmes. Die algoritmes verschillen per merk en worden bovendien regelmatig aangepast.
Een herstelscore van 62 is dus niet te vergelijken met een bloedwaarde die in een laboratorium is bepaald. Zo’n score kan wel interessant zijn om patronen te ontdekken.
→ Leestip: 10.000 stappen of half uur bewegen per dag?
Waarom mijn smartwatch mij juist meer inzicht geeft
Zelf ervaar ik heel duidelijk waarom zo’n tracker ook wél waardevol kan zijn. Ik heb problemen met mijn autonome zenuwstelsel en voel me soms tijdens het wandelen ineens onwel. Mijn smartwatch laat op zo’n moment regelmatig zien dat mijn hartslag behoorlijk is opgelopen.
Ook merkte ik dat wandelen vlak na het eten voor mij niet altijd prettig voelt. Tijdens de spijsvertering verandert de bloedverdeling in het lichaam en het autonome zenuwstelsel speelt een belangrijke rol bij de aanpassing daarvan. Juist bij autonome problemen kunnen klachten en een hogere hartslag na een maaltijd duidelijker worden.
Mijn smartwatch stelt daarmee natuurlijk geen diagnose. Hij vertelt mij ook niet waarom ik me op een bepaald moment niet goed voel. Maar doordat ik mijn klachten naast mijn hartslag en mijn activiteiten kan leggen, herken ik patronen die ik anders misschien niet zo snel had gezien.
Voor mij zorgt dat juist voor rust. Ik begrijp beter hoe mijn lichaam reageert en kan daar rekening mee houden. Een wandeling na het eten kan bijvoorbeeld anders uitpakken dan dezelfde wandeling op een ander tijdstip.
Dat vind ik een wezenlijk verschil met voortdurend controleren of ieder cijfer wel ‘goed’ is. Ik gebruik de gegevens vooral om mijn eigen lichaam beter te leren kennen.
Niet alle meldingen gaan over ziekte
Een smartwatch kan bovendien op veel eenvoudiger manieren nuttig zijn. Een melding dat je al lange tijd zit, kan net het zetje zijn om op te staan en even te bewegen.
Zelf vind ik ook waarschuwingen voor hard geluid interessant. Tijdens een concert krijg ik bijvoorbeeld een melding als het geluidsniveau hoog is. Dat is informatie waar je praktisch iets mee kunt doen, bijvoorbeeld door meer afstand te nemen van de speakers of gehoorbescherming te gebruiken.
Maar ook hier moet je blijven nadenken. Ik krijg zo’n waarschuwing soms óók wanneer het buiten flink waait. Het horloge registreert geluid via een microfoon en kent de context niet zoals jij die kent.
Dat is eigenlijk een mooi voorbeeld van hoe je naar vrijwel alle informatie van een wearable kunt kijken: neem de melding serieus genoeg om er even naar te kijken, maar niet zo letterlijk dat het apparaat bepaalt wat je moet voelen of denken.
Hoe betrouwbaar zijn smartwatches eigenlijk?
Daar is geen simpel antwoord op. De vraag zou eigenlijk moeten zijn: betrouwbaar voor welke meting?
Uit grote wetenschappelijke overzichten blijkt dat hartslag over het algemeen een van de beter gemeten waarden is. Voor calorieverbruik zijn de afwijkingen veel groter. Ook het nauwkeurig bepalen van slaapfasen blijft lastig.
Daar komt nog iets bij. Er verschijnen voortdurend nieuwe horloges, ringen en algoritmes. Wetenschappelijk onderzoek loopt daar onvermijdelijk achteraan. Een groot overzicht naar consumenten-wearables concludeerde zelfs dat maar een relatief klein deel van de apparaten voor ten minste één biometrische meting goed is gevalideerd.
De aanwezigheid van tien verschillende gezondheidscijfers in een app betekent dus niet automatisch dat al die tien cijfers even grondig onderzocht zijn.
Welke smartwatches en healthtrackers komen goed uit onderzoek?
Toch zijn er apparaten waar inmiddels behoorlijk wat onderzoek naar is gedaan. Daarbij is het belangrijk om opnieuw per functie te kijken.
Apple Watch
De Apple Watch behoort tot de uitgebreidst onderzochte smartwatches. Vooral de hartslagmeting komt in veel studies relatief goed uit de bus. Een recente grote analyse van onderzoeken naar Apple Watches vond over het geheel genomen slechts een kleine gemiddelde afwijking in hartslag, hoewel individuele metingen natuurlijk wel meer kunnen afwijken.
→ Bekijk hier Apple Watches (te combineren met iPhone)
Bij nieuwere generaties, grofweg vanaf Series 6, werden in deze analyse kleinere afwijkingen gevonden dan bij oudere sensoren.
Ook de ECG-functie is uitgebreid onderzocht. Een meta-analyse uit 2025 vond een hoge gevoeligheid en specificiteit voor het herkennen van atriumfibrilleren. Dat maakt zo’n functie interessant, maar een ECG op een smartwatch blijft iets anders dan een volledig medisch ECG en een arts stelt uiteindelijk de diagnose.
Interessant in verband met mijn eigen voorbeeld: ook de geluidsmeter van de Apple Watch is onderzocht. Een Apple Watch Series 6 werd daarbij vergeleken met professionele geluidsmeetapparatuur en kwam bij de meeste onderzochte frequenties behoorlijk goed overeen met de referentiemeter.
Oura Ring
De Oura Ring is vooral interessant omdat er relatief veel onderzoek is gedaan naar slaap en nachtelijke hartmetingen.
De Oura Ring Gen 3 werd in een onderzoek rechtstreeks vergeleken met polysomnografie, de uitgebreide slaapmeting die ook in slaaponderzoek wordt gebruikt. De ring deed het behoorlijk goed bij onder andere totale slaaptijd en een aantal slaapfasen, al waren ook hier afwijkingen zichtbaar. Bij dit onderzoek moet wel worden vermeld dat er financiële ondersteuning vanuit Oura was.
In een onafhankelijk onderzoek uit 2025 kwamen zowel de Oura Gen 3 als Gen 4 zeer goed uit de vergelijking voor nachtelijke rusthartslag en hartslagvariabiliteit (HRV). Dat onderzoek was echter klein, met dertien deelnemers. Het is dus interessant bewijs, maar geen reden om ieder Oura-cijfer automatisch voor waar aan te nemen.
Lees hier de blog van Melvin over zijn ervaring met de Oura ring
Fitbit en Google Pixel Watch
Ook Fitbit is al jarenlang veel onderzocht. In een recente vergelijking van tien wearables kwam de Fitbit Charge 6 opvallend goed uit de bus voor hartslagmeting. Ook de Google Pixel Watch 2 scoorde in dat onderzoek goed.
De Fitbit en Google Pixel Watch zijn betaalbaarder dan bijvoorbeeld Garmin, Applewatch of de Oura ring.
→ Bekijk hier Fitbits
→ Bekijk hier Google Pixel Watches
Oudere onderzoeken naar Fitbit laten daarnaast redelijke resultaten zien voor stappen. Voor slaap verschillen de uitkomsten per model en per onderdeel van de slaapmeting.
Garmin en WHOOP
Ook apparaten van Garmin en WHOOP (de laatste is een soort abonnement) zijn in verschillende wetenschappelijke onderzoeken getest. WHOOP kwam in onderzoek onder andere redelijk goed naar voren voor nachtelijke hartmetingen en bepaalde slaapgegevens. Garmin kan eveneens bruikbare informatie geven, maar de nauwkeurigheid verschilt behoorlijk per model, activiteit en gemeten waarde.
→ Bekijk hier Garmin smartwatches
→ Bekijk hier WHOOP smartwatches
Dat laatste geldt eigenlijk voor ieder merk. Een horloge dat uitstekend je hartslag meet, hoeft niet automatisch even goed te zijn in het berekenen van calorieverbruik, stress, slaap of herstel.
Je slaapscore verdient extra relativering
Slaapgegevens zijn misschien wel het beste voorbeeld van hoe makkelijk we een berekend cijfer als harde waarheid gaan zien.
Een smartwatch of ring kan vaak redelijk inschatten wanneer je slaapt en wakker bent. Precies bepalen hoeveel minuten je in lichte slaap, diepe slaap of remslaap zat, is ingewikkelder. Voor professioneel slaaponderzoek worden onder andere hersenactiviteit, oogbewegingen en spierspanning gemeten. Een horloge om je pols beschikt niet over al die informatie.
Dat betekent niet dat slaaptracking nutteloos is. Je kunt bijvoorbeeld ontdekken dat je structureel veel later naar bed gaat dan je dacht of dat je op bepaalde dagen korter slaapt.
Maar wanneer je heerlijk uitgerust wakker wordt en vervolgens van je horloge hoort dat je ‘slecht’ hebt geslapen, zou ik vooral niet onmiddellijk besluiten dat je je blijkbaar toch beroerd moet voelen.
Er bestaat zelfs een term voor het overmatig bezig zijn met het perfectioneren van slaapcijfers: orthosomnia. De poging om perfect te slapen kan dan juist extra spanning rondom slaap veroorzaken.
Stress- en herstelscores zijn geen medische uitslagen
Nog voorzichtiger zou ik zijn met scores voor stress, energie, readiness, body battery of herstel.
Daarvoor combineren apparaten vaak gegevens als hartslag, HRV, slaap en beweging in een eigen algoritme. Zo’n score kan heel handig zijn wanneer je naar trends kijkt. Misschien zie je bijvoorbeeld dat je herstelwaarden na een drukke week steeds lager worden.
Maar een fabrikant bepaalt zelf hoe zwaar verschillende gegevens in zo’n score meetellen. Een stressscore van merk A is daardoor niet hetzelfde als die van merk B.
En ook hier geldt: voel jij je uitstekend terwijl je horloge zegt dat je onvoldoende bent hersteld, dan hoeft dat cijfer niet automatisch belangrijker te zijn dan wat je zelf ervaart.
Wanneer wordt meten juist ongezond?
De grens ligt voor iedereen ergens anders. Het wordt vooral belangrijk om op te letten wanneer je merkt dat de gegevens steeds meer invloed krijgen op hoe je je voelt of gedraagt.
- Je voelt je goed, totdat je een slechte slaap- of herstelscore ziet.
- Je controleert gedurende de dag steeds opnieuw je hartslag of andere waarden.
- Een afwijkend getal zorgt direct voor angst.
- Je gaat over je lichamelijke grenzen omdat je een stappendoel nog moet halen.
- Je neemt onnodig rust omdat je wearable zegt dat je herstel niet goed genoeg is.
- Je bent vooral bezig met het verbeteren van cijfers in plaats van met hoe je je werkelijk voelt.
Dan kan het helpen om bepaalde meldingen uit te zetten, minder vaak in de app te kijken of het apparaat een tijdje niet te dragen.
Gebruik vooral trends in plaats van losse cijfers
Zelf vind ik uitslagen op mijn smartwatch best handig wanneer je gegevens over een langere periode bekijkt. Eén hoge hartslag, één slechte nacht of één lage HRV-waarde zegt meestal niet zoveel.
Een patroon kan interessanter zijn. Verandert je rusthartslag gedurende langere tijd? Slaap je de laatste weken minder? Zie je steeds dezelfde reactie na een bepaalde activiteit? Dat is informatie waarmee je iets kunt.
Daarbij blijft het belangrijk om lichamelijke klachten serieus te nemen, onafhankelijk van wat je horloge zegt. Bij nieuwe, ernstige of aanhoudende klachten moet een smartwatch nooit bepalen of medische beoordeling wel of niet nodig is. Een normale meting op je horloge sluit een gezondheidsprobleem niet uit en een afwijkende melding betekent niet automatisch dat er iets ernstigs aan de hand is.
Moet je je smartwatch dan afdoen?
Voor sommige mensen misschien wel. Maar zeker niet voor iedereen.
Een betere vraag is wat mij betreft: helpen deze gegevens mij om beter voor mezelf te zorgen?
Als een smartwatch je motiveert om regelmatig op te staan, meer te wandelen, je gehoor te beschermen of patronen in je lichaam te herkennen, kan hij ontzettend nuttig zijn. Als dezelfde cijfers ervoor zorgen dat je steeds meer controleert, piekert of bang wordt voor normale schommelingen in je lichaam, werkt het apparaat misschien juist tegen je.
Een smartwatch is uiteindelijk een meetinstrument. Geen dokter, geen leefstijlcoach en ook geen scheidsrechter die iedere ochtend bepaalt of jij een goede of slechte dag hebt.
Misschien vind je dit ook interessant:
Jenny
Laatste berichten van Jenny (toon alles)
- Smartwatch slecht voor je gezondheid? Radar onderzoekt de keerzijde van healthtrackers - 5 oktober 2026
- Wat kun je doen na je 60e om gezond te blijven en langer te leven? - 19 september 2026
- Kun je te veel eiwitten eten? Dit zegt nieuw onderzoek over gezond ouder worden - 8 september 2026
Laat een reactie achter